Asya devi Çin, dünyanın geleceğini şekillendirecek hamlelerini hayata geçirmeyi sürdürüyor. Daha önce ‘Planlarımız ve Farklı Senaryolar’ başlıklı yazımda‘Çin hükümeti, toplumun davranışlarını gözetleyip vatandaşları sosyal kredilerine göre sıralayan devasa bir sıralama sistemi kuruyor.’ ifadelerini kullanıp ‘Dünya üzerindeki bu değişim sürecini tıpkı futbol sektöründe olduğu gibi satır aralarını dikkatle okuyarak takip edip, gelecekle ilgili planlamamızı buna göre yapmamız gerekiyor’ yorumunda bulunmuştum. 1984 romanından fırlamışçasına bahsettiğim bu sistemle ilgili inanılmaz detaylar yakın zamanda internette çeşitli sitelerde yer almaya devam ediyor:
- “Çin’de trenle seyahat eden İngiliz bir gazeteci, yapılan anonsu duyduktan sonra oldukça dehşete kapıldı. Trendeki ses yolculara, biletsiz seyahat eden, uygunsuz ve rahatsız edici davranışlarda bulunan yolcuların cezalandırılacağını ve bu davranışlarının, kişisel kredilendirme sistemine bildirilip, hanelerine işleneceğini söylüyordu…”
Çin Hükümeti sistemin tam olarak ne şekilde çalışacağını diğer detaylarıyla birlikte açıklamasa da sistemin düzgün bir şekilde uygulandığında, normal vatandaşların büyük avantajları olduğunu rahatlıkla iddia edebiliyor. İyi kredi notu olanlar, iyi sosyal ve sağlık imkanlarından yararlanacak, ekonomik ayrıcalıklardan faydalanacaklar, düşük skora sahip vatandaşlar ise kara listeye alınarak, havayolları ve tren seyahatleri gibi imkanları kullanmakta sıkıntı yaşayabilecekler.
Ütopik olarak gördüğümüz tüm bu ürkütücü gelişmelere ek olarak; Google’ın eski CEO’su Eric Schmidt’in geçtiğimiz ay katıldığı bir toplantıda aşağıda yer alan sözlere yer vererek gelişmeleri başka bir boyuta taşıdı:
- Eric Schmidt:“Çok yakın bir gelecekte internet ‘Çin ve dünyanın geri kalanı’ olarak ikiye bölünecek”
Dünyada küreselleşme kavramının doruk noktalara ulaştığı şu dönemde, Asya’dan esen kutuplaşma ve kontrol rüzgarının etkilerini bizden sonraki kuşakların hissedeceği çok açık. Bol filtreli, sansürlü, engelli bir internet Asya’da doğuyor, büyüyor ve diğer ülkelere yayılmak için doğru zamanı bekliyor. Dünyanın en kalabalık internet nüfusuna sahip Çin’de denenerek mükemmelleştirilen bu kredi ve kontrol sistemlerinin dünyada devlet yönetimi ve bilgiye ulaşma konusunda yeni bir dönemi başlatacağı ihtimali bile gelecek için dikkat çekici. Dünyanın bir ucunda yaşanan bu gelişmelerin bizleri nasıl etkileyeceği konusunda ise Çin’in kuruluşunun 100. yılında (2049) tamamlamayı düşündüğü bir başka küresel projesine bakarak olası sinyalleri anlayabiliriz: Bir Kuşak, Bir Yol (One Belt One Road-OBOR)
Bir Kuşak, Bir Yol projesi, Çin devlet başkanı Şi Cinping’in 2013 yılı sonunda Orta Asya ve Güney Asya ülkelerine gerçekleştirdiği bir dizi ziyaret sırasında duyurduğu modern ipek yolu konseptini ifade ediyor. Projede ulaşım ağları, enerji ağları ve telekomünikasyon yoluyla uluslararası entegrasyon hedeflenerek; 69 üye ülke, dünya GSMH’nın %42’si, dünya nüfusunun %64’i, karaların %40’ı, bilinen enerjinin %75’ini kapsamaktadır.
Bu önemli projeyle Çin, Tarihi İpek Yolu’na atıfta bulunarak, dünya toplumları hafızasındaki olumlu imajına yatırım yapıyor, kendisinin kontrolünde ‘Dijital İpek Yolu’ rüyasını gerçeğe dönüştürüyor.
Tek bir ülkenin; kendi toplumunu ve diğer ülkeleri etkileme, izinli bir şekilde kontrol etme hedefleri gelecekte bizlere nasıl sonuçlar doğuracağını, 21. yüzyılda dünyanın kaderini belirleyecek tek sorulu bu sınavın yanıtını zamanla hep birlikte göreceğiz.
Ercem Pekel 